پیامد های هوای آلوده

پیامد های هوای آلوده

اثرهای مضر آلودگی هوا بر سلامت انسان، حیوانات و گیاهان و همچنین تخریب مواد و آثار فرهنگی موضوع بررسی و مطالعات زیادی بوده است. طی چند دهه گذشته، موضوع باران های اسیدی، لایه اوزن و گرمایش زمین و پیامدهای آن بر اکوسیستم و در نهایت انسان نیز مورد مطالعه و بحث دانشمندان قرار گرفته است. به قول آ.و.نیز ” درباره آلودگی هوا، تقریبا در همان وضعی هستیم که ماهی ها در آب آلوده” (غیاث الدین،1385). در ادامه به مروری بر آثار نامساعد آلودگی هوا بر سلامت موجودات زنده، اموال و آثار هنری و فرهنگی و هم چنین تاثیرات جهانی آن خواهیم پرداخت و برای درک بهتر شدت خسارات ناشی از آلودگی هوا به برخی آمار ارائه شده از سوی سازمان بهداشت جهانی، مختصرا اشاره خواهیم کرد.

2-1-5-1 تاثیر آلودگی هوا بر سلامت انسان

از دیرباز اثر آلودگی هوا بر سلامت انسان مورد توجه بوده است. مهم ترین اثرات سوء آلودگی هوا علاوه بر اثرات حاد، اثرات درازمدت و مزمن آن از قبیل پیدایش انواع بیماری های مزمن نظیر آسم، بیماری های تنفسی و قلبی، بیماری های ژنتیکی و … می باشد(قلی زاده و دیگران،1388). گزارش سازمان بهداشت جهانی حاکی است سالیانه در حدود دو میلیون نفر در اثر آلودگی هوا در محیط های بسته و یک میلیون و سیصد هزار نفر در اثر آلودگی هوای فضای باز شهری در جهان جان خود را از دست می دهند که قسمت عمده این مرگ و میرها در کشورهای در حال توسعه اتفاق می افتد (سازمان بهداشت جهانی،2011). طبق مطالعات محیط زیست تهران 70% مرگ و میرها در تهران ناشی از مشکلات تنفسی و قلبی است که این مشکلات ارتباط مستقیم یا غیر مستقیم با آلودگی هوای تهران دارد (قلی زاده و دیگران،1388). براساس آمار وزارت بهداشت و درمان و آموزش پزشکی، کمترین میزان مرگ و میر به علت آلودگی هوا در تهران 10 هزار نفر، بیشترین آن 18 هزار نفر و میانگین آن 13 هزار نفر در سال است.

نحوه جذب و چگونگی تاثیر هر یک از مواد آلاینده هوا در جسم انسان متفاوت است. ترکیبات ازته نظیر NO3 و NH3 اثرات سوئی بر بافت درونی جهاز هاضمه و دستگاه تنفسی انسان دارند و ناراحتی هایی در چشم ایجاد می کنند. اوزن از نیروی دفاعی بدن کاسته و بر دستگاه تنفسی اثرات سوئی می گذارد. اکسید کربن از طریق ریه جذب بدن می شود و به علت میل ترکیبی شدید با هموگلوبین خون، می تواند به آسانی جای اکسیژن را در غلظت های بالا بگیرد و باعث مرگ آدمی شود. گوگرد و فلور می توانند از طریق دستگاه تنفسی و یا گوارشی وارد بدن شوند و با ایجاد محیط اسیدی باعث از بین رفتن بافت های شش و معده شوند. گرد و غبار ریز (سرب، آرسنیک و غیره) تا قطر 5 میکرون مستقیما از طریق ریه جذب می شوند و ذرات درشت تر در ریه رسوب می کنند و اختلالاتی در دستگاه تنفسی به وجود می آورند. به طور خلاصه بررسی های مختلف انجام شده در کشورهای جهان نشان می دهند که آلودگی هوا ناراحتی های جسمی نظیر سرطان پوست، سرطان ریه، ناراحتی های دستگاه گوارشی، اختلال گردش خون (فشار خون)، ناراحتی های قلبی، بیماری های چشم، برونشیت، کم خونی و ضعف روحی و جسمی ایجاد می کند. حال اگر با ایجاد پدیده “مه دود” تمام این آلاینده ها در کنار هم قرار بگیرند و آثار خود را بر انسان بگذارند، واقعه لندن تکرار خواهد شد. در 1952 میزان انیدرید سولفور موجود در هوای لندن به مقدار زیادی افزایش یافت و میزان آن به 5/4 میلی گرم در هر مترمکعب رسید. حاصل این پدیده، مسموم و تلف شدن 4 هزار نفر از اهالی لندن طی یک هفته بود (یخکشی،1381).

2-1-5-2 تاثیر آلودگی هوا برگیاهان

اثرات نامساعد آلودگی هوا بر روی گیاهان از مدت ها قبل شناخته شده است (پرکینز،1373). ذرات گرد و غبار روی شاخه و برگ درختان رسوب کرده و با پوشاندن سطح برگ، مانع رسیدن نور آفتاب به کلروپلاست شده و از عمل کربن گیری جلوگیری می کنند. این مواد هم چنین با پوشاندن سطح منافذ برگ ها در تنفس گیاه اختلالاتی به وجود می آورند. هرگاه گرد و غبار روی برگ با بخار آب متصاعد شده از برگ ها، رطوبت هوا یا ترشحات روی برگ ترکیب شود، با ایجاد خاصیت بازی یا اسیدی باعث نابودی بافت های برگ های جوان و بروز اختلالاتی در ارگانیسم گیاه می شود. از طرفی هنگام تنفس و یا کربن گیری، گازها از طریق روزنه ها وارد برگ شده و با ایجاد خاصیت اسیدی به ویژه در اثر ترکیب گوگرد، ازت و یا فلور با آب داخل بافت ها باعث از بین رفتن برگ گیاه می شوند. گاهی بر اثر آلودگی شدید محیط، گیاه طی یک سال دو بار برگ از دست می دهد و یا حتی از بین می رود و یا بر اثر ضعف، مورد حمله آفات ثانوی (قارچ و حشرات) قرار می گیرد و نابود می شود. آلودگی هوا در نیم قرن اخیر باعث نابودی سطح وسیعی از جنگل ها و فضای سبز جهان شده که علاوه بر خسارات اقتصادی و اجتماعی، به مقدار زیاد از تولید اکسیژن هوا کاسته است. در آلمان، 200 هزار هکتار، در اسلواکی، 55 هزار هکتار و در لهستان 33 هزار هکتار جنگل بر اثر آلودگی محیط از بین رفتند. آلودگی هوا در ایران تا کنون باعث نابودی جنگل ها نشده ولی بر طبق شواهد و بررسی های موجود به فضای سبز داخل شهرها و اطراف مناطق صنعتی خساراتی وارد آورده است (یخکشی،1381). بررسی های باقرزاده در سال 1335 در زمینه کاج و چنار فضای سبز شهر تهران نشان می دهد که علاوه بر زرد شدن برگ ها، رشد سالانه قطری این دو درخت از 5 میلیمتر به 1 میلیمتر کاهش یافته است (باقرزاده،1335).

2-1-5-3 تاثیر آلودگی هوا بر اموال و آثار هنری و تاریخی

خوردگی معمولا به معنی فساد تدریجی فلزات است ولی در این جا منظور، تعریف عمومی است به طوریکه اثرات بر روی فلزات، مصالح ساختمانی و منسوجات را هم شامل می شود. خسارت این نوع  اثر آلودگی هوا باید شامل فساد اقلام گوناگونی چون ریل های فولادی راه آهن، سیم های هوایی کنتاکتهای برق، فلزات پل ها، سقف ها و غیره نیز گردد. سنگ های ساختمانی هم در اثر آلوده کننده های خورنده خسارت می بینند، به خصوص سنگ آهک و دولومیت که مورد حمله اسید سولفوریک قرار می گیرند. نقاشی ساختمان ها نیز در اثر آلودگی هوا خسارت می بیند و مناطقی که زیاد آلوده هستند، بیشتر به تکرار رنگ آمیزی احتیاج پیدا می کنند. تمیز کردن لکه های روی سنگ، رنگ آمیزی و جایگزینی اشیاء خورده شده نیاز به مخارج اضافی دارد. یکی دیگر از اثرات خورندگی آلودگی هوا روی منسوجات مشاهده می شود که در محو رنگ و کاهش دوام پارچه موثرند. از طرفی آلودگی هوا خسارات زیادی به اشیاء هنری و بناهای تاریخی وارد آورده است (پرکینز،1380).

دیدگاهتان را ثبت کنید

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شدعلامتدارها لازمند *

*

bigtheme